بسیاری از پدر و مادرها با افتخار از روابط دوستانه با فرزندشان می گویند و با غرور در جمع فامیل و دوستان عنوان می کنند که «ما با هم رفیقیم» اما کمتر نوجوانی را پیدا می کنید که با افتخار بگوید: «من با پدرم دوستم یا من و مادرم مثل دوتا دوستیم.»

رفاقت و صمیمیت از نگاه نوجوان و والدین تعاریف متفاوتی دارد. در عین حال هرگز مختصات یک رابطه دوستانه با یک فرد همسال را با رابطه رفاقت با والد، نمی توان یکی دانست. هر کدام ابعاد، قوانین و باید و نبایدهای خود را دارند. ادبیاتی که در ارتباط هرچقدر صمیمانه با والدین استفاده می شود با ادبیاتی که در ارتباط دوستانه با غیر والدین به کار می رود متفاوت است. اما با همه اینها نباید قید صمیمیت را زد و رابطه ای رسمی و اداری با نوجوان داشت. آنها رفاقت و صمیمیت را می پسندند و تنها در این شرایط است که مسائل و مشکلات و دغدغه های نوجوانی شان را که کم هم نیستند، با شما درمیان می گذارند و نسبت به خانه دلگرم است.

چه احساسی دارید؟
آیا خود شما هم واقعا با نوجوانتان احساس رفاقت و صمیمیت می کنید؟ اگر تنها برای ادای وظیفه دست به چند حرکت نمایشی می زنید که خودتان هم می دانید، اسم واقعی اش صمیمیت نیست، بدانید که نوجوان خیلی زود متوجه تصنعی بودن رفتار شما خواهد شد. اتفاقا این عدم صداقت در ارتباط، نه تنها رفاقتی در پی ندارد که او را بیش از پیش نسبت به شما بی اعتماد می کند. بنابراین دوستی، رفاقت و صمیمیت نمی تواند یک رابطه یک سویه باشد، هر دو طرف باید احساس صمیمیت کنند و از بودن در کنار هم لذت ببرند.

او را می شناسید؟

آیا می دانید نوجوانتان ترجیح می دهد به سینما برود یا یک بازی فوتبال تماشا کند؟ اگر فراغتی داشته باشد واقعا دوست دارد آن را پای کامپیوتر و فضای مجازی بگذراند یا به باغ و گردش و ارتباط حقیقی بپردازد؟ می دانید غذای مورد علاقه اش چیست؟ می دانید چه چیزهایی او را متأثر می کند؟ پس در قدم اول بهتر است نکاتی را که در یک رابطه صمیمانه به آن نیاز دارید در مورد نوجوانتان بدانید. بدون هیچ اضطراب و استرس و قضاوتی تماشاگر فرزندتان باشید

منبع

چند تکنیک ساده برای این‌که کودکان را تنبیه نکنیم!

- او را تشویق کنید:

بهتر است به جای تنبیه کردن کودک، او را برای انجام اعمال خوبش مورد تحسین و تشویق قرار بدهید. در این حالت به طور ناخودآگاه متوجه می‌شود با انجام کارهای خوب، چقدر مورد توجه پدر و مادر است و بر عکس با اذیت کردن و بهانه گرفتن از یکسری مزایا محروم می‌شود و هم خود و هم پدر و مادرش از این وضع خوشحال و راضی نیستند...

با این عمل، کودک به تدریج تشویق می‌شود رفتارش را متعادل کرده تا بیشتر مورد لطف و محبت والدین خود قرار گیرد. بنابراین برای این‌که بتوانید از این روش تربیتی حداکثر استفاده را ببرید باید او را همواره به خاطر کارهای خوبش مورد تشویق قرار دهید تا به تدریج رفتار درست در او درونی شود.

- نشاندن او بر روی صندلی مخصوص:

برای کودکتان توضیح دهید اگر کار بد انجام دهد، چند دقیقه او را روی صندلی مخصوص می‌نشانید. برای کودک زیر دو سال که به خوبی متوجه صحبت‌های شما نمی‌شود، می‌توانید با زبان اشاره ارتباط برقرار کنید. به عنوان مثال اگر کودک یک ساله شما به سمت پریز برق می‌رود، او را بغل کنید و با دست و حرکات سر به او بگویید: "نه، خطرناک است." بعد از چند بار او متوجه می‌شود و دیگر سراغ آن نمی‌رود. بعد از دو سالگی شما می‌توانید وقتی کار اشتباهی انجام داد، علاوه بر این‌که او را به طور شفاهی متوجه کارش می‌کنید، بر روی صندلی مخصوصی نیز بنشانید. اگر احساس کردید از این کار می‌ترسد می‌توانید او را مدتی کنار خود بنشانید. ولی او باید متوجه شود که این عمل به دلیل کار نادرستش بوده است. یادتان باشد این صندلی فقط مخصوص همین کار است، در موارد دیگر سعی کنید از این صندلی استفاده نکنید. او به مرور زمان ارتباط بین رفتار بد و نشستن روی صندلی را متوجه می‌شود.

با ارتباط کلامی، راحت‌تر می‌توانید منظور خود را به کودکتان منتقل کنید. در دو سالگی،‌ اغلب کودکان ارتباط بین رفتار بد و نشستن بر روی صندلی را به خوبی درک می‌کنند. با افزایش سن کودک،‌ بیشتر می‌توانید برای او در این باره توضیح دهید. این موضوع در مورد همه کودکان به یک صورت نیست. به عنوان مثال "لورن" دختر دومم چون مرتب شاهد نشستن خواهرش روی صندلی مخصوص بود، با این عمل آشنایی کامل داشت. اگر هم کار نادرستی انجام می‌داد، فقط کافی بود با نگاه کردن در چشم‌هایش او را متوجه رفتارش بکنیم. بنابراین همه کودکان به یک صورت نیستند، برای هر کودکی روش خاصی مورد نیاز است.

منبع

یکی از اهداف مهم تربیتی والدین این است که فرزندانی متعهد و مسئولیت پذیر تربیت کنند. حال این مسئولیت پذیری هم باید در قبال خود و هم در برابر سایر اعضای خانواده باشد.

«زنی 35 ساله هستم، کارمند و دارای یک فرزند پسر 9 ساله. در زندگی خانوادگی خود مشکلی ندارم جز اینکه از زمانی که فرزندم وارد مدرسه شده برای انجام تکالیف مدرسه بسیار تنبلی می کند و برای انجام یک تکلیف ساده آن قدر از زیر کار در می رود، خود را به خستگی و حتی بیماری می زنند که واقعاً دیگر کم آورده ام. از آنجا که شاغل هم هستم، بی مسئولیتی و اهمالکاری فرزند فشار زیادی به من وارد می آورد و گاه آنقدر کلافه و مستأصل می شوم که او را به شدت تنبیه می کنم و در نتیجه پای پدرش هم در میان آمده و در نهایت غوغایی در خانه به پا می شود. از این وضعیت بسیار نگرانم. هراس دارم که با این روند دچار دلزدگی از درس و مدرسه شود... .»

آنچه که مسلم است یکی از اهداف مهم تربیتی والدین این است که فرزندانی متعهد و مسئولیت پذیر تربیت کنند. حال این مسئولیت پذیری هم باید در قبال خود و هم در برابر سایر اعضای خانواده باشد. مثلاً کودک ما باید یاد بگیرد که در جمع کردن سفره، مرتب کردن خانه، مرتب کردن اتاق خود و ... به سایر اعضای خانواده کمک کند. در ازای انجام مسئولیت هم طبیعتاً نباید پاداش مادی در کار باشد، مثلاً اگر کودک خودش وسایلش را جمع کرد پاداش مادی بگیرد چون این کار انگیزه های درونی را در کودک کور می کند. در واقع او تصور می کند که برای انجام هر کار هر چند کوچکی باید پاداش بگیرد. کودک شما باید یاد بگیرد که به خانواده بدون قید و شرط کمک کند.

تبادل وظایف با کودک
برای ورزش کردن فرزندتان برنامه ریزی داشته باشید. ورزش منظم خصوصاً وقتی به صورت خانوادگی باشد، در کاهش فشارهای روانی بسیار موثر است

حال اگر کودک این همراهی را نکرد چه؟ در این دست مواقع باید «تبادل وظایف» کرد. مثلاً وقتی کودک به مرتب کردن اتاق خود نمی پردازد مادر می تواند بگوید: ایرادی ندارد، من اتاق تو را مرتب می کنم اما چون مسئولیت های دیگری دارم، نمی توانم به آنها برسم پس امروز از نهار خبری نیست. دقیق برای فرزندتان شرح دهید که اگر مسئولیت های او را شما انجام دهید، به کدامیک از کارهایتان نمی رسید.

اما در مورد تکالیف مدرسه، مسأله کاملاً فرق می کند. تکالیف مدرسه مسئولیتی است که صرفاً خود کودک باید آن را انجام دهد و والدین فقط می توانند از فرزند خود پشتیبانی کنند.

منبع

شاید این سوال مطرح شده باشد که چطور باید عذرخواهی کرد و چطور روش درست عذرخواهی را به بچه‎ها آموزش داد؟ برای پاسخ به این پرسش‎ها قبل از هر چیز لازم است به این نکته توجه کنیم که عذرخواهی، یک مهارت است و بنابراین علاوه بر کسب آگاهی در این زمینه نیازمندیم با تمرین و تکرار این مهارت را در الگوی رفتاریمان درونی کنیم؛ زیرا ساده‎ترین راه برای اینکه کودک عذرخواهی کردن را بیاموزد، یادگیری مشاهده‎ای است. به این ترتیب وقتی کودک شاهد عذرخواهی کردن ما و به رسمیت شناختن حقوقمان و دیگری به هنگام رنجش باشد، در واقع به‎طور غیرمستقیم اهمیت، ضرورت و روش صحیح عذرخواهی کردن را یاد می‎گیرد و در موقعیت‎های مشابه تمرین می‎کند.

بنابراین بخش مهم و تاثیرگذار این آموزش به‎صورت غیرمستقیم اتفاق می‎افتد. اما در مرحله بعدی و در صورتی که لازم باشد می‎توان متناسب با سن بچه‎ها از طریق گفت‎وگو یا در قالب بازی با عروسک‎ها یا یک نمایش خانگی کوتاه این مراحل را مستقیما به آنها آموزش داد. البته لازم است این نکته را هم در نظر داشته باشید که عذرخواهی فقط در مواردی که در محدوده توان و درک رفتاری و شناختی کودک قرار دارد، پیگیری شود تا امکان اجرا و اثربخشی مطلوب به‎دست بیاید؛ به این معنا که وظایف یا قوانینی که برای کودک تعریف می‎کنیم به گونه‎ای باشد که کودک مرتب شکست را تجربه نکند و مجبور به عذرخواهی نباشد.

برای یک عذرخواهی موثر لازم است:

پیشنهاد «من را ببخش!»
به کودک بیاموزیم که وقتی کسی را می‎رنجانیم، می‌توانیم به او پیشنهاد بدهیم که ما را ببخشد، اما چون یک پیشنهاد است، باید آمادگی شنیدن پاسخ منفی را هم داشته باشیم.

پذیرفتن اشتباه
در مرحله بعدی، مهم است که بپذیریم اشتباه کرده‎ایم. پذیرش اشتباه در واقع زمینه درک مسوولیت‎پذیری را فراهم می‎کند. بنابراین تا زمانی‎که کودک متوجه اشتباهش نشده است، او را وادار به عذرخواهی نکنید. برای درک بهتر این موضوع می‎توانید در شرایط مشابهی که بین شما و کودک اتفاق می‎افتد به او بگویید: «من می‎دانم که از من رنجیده‎ای و می‎خواهم که مرا ببخشی، اما هنوز نمی‎دانم که چه کار اشتباهی انجام داده‎ام؟»

پشیمانی
شاید شما هم بچه‎هایی را دیده باشید که بعد از انجام یک کار اشتباه بلافاصله عذرخواهی می‎کنند، اما هم شما و هم آنها می‎دانید که این صرفا راهی برای فرار از تنبیه است. بنابراین برای اینکه عذرخواهی شکل واقعی و حقیقی پیدا کند، مهمترین شرط، پشیمانی است. اگر کودک از کار بدی که انجام داده است، پشیمان نیست به او توضیح بدهید و برایش زمانی تعیین کنید تا به اشتباهش فکر کند. همیشه روی این نکته تایید کنید که تا زمانی که از کارش پشیمان نیست، لازم نیست عذرخواهی کند. اما برای کمک به درک بهتر کودک نسبت به رفتارش می‎توانید تاثیر آن رفتار را روی دیگران با هم بررسی کنید. حتی می‎توان از کودک خواست که خودش را به جای طرف مقابل بگذارد و احساساتش را بیان کند. این تمرین کمک می‎کند ارزش اخلاقی عذرخواهی به‎درستی برایش درونی شود.

توضیح و دلیل
بسیاری از اوقات با وجودی که سه مرحله اول انجام شده است، اما رنجش همچنان باقی است. اگر برای کار اشتباهی که مرتکب شده‎ایم، دلایلی داشته باشیم و آنها را بیان کنیم و به دیگران هم فرصت توضیح و بیان دلایلشان را بدهیم، در واقع برای بخشیدن و بخشیده شدن انگیزه بیشتری فراهم کرده‎ایم.

درباره احساسات شخصی که ناراحت شده صحبت کنید
هنگامی که او آرام بود درباره اینکه چطور رفتار او دیگران را تحت تاثیر قرار می دهد با او صحبت کنید. سخنرانی را کنار بگذارید و به جای آن از او سوال هایی را بپرسید و ببینید که آیا می تواند تشخیص دهد که چگونه رفتارش دیگران را ناراحت کرده و اذیت می کند.

کودک خود را به عذرخواهی وادار نکنید‎

تکرار نکردن
یکی دیگر از مهمترین شرط‎های یک عذرخواهی واقعی تصمیم جدی برای تکرار نکردن کار اشتباه هست. گاهی بچه‎ها کار اشتباهی انجام می‎دهند، اما به دفعات آن را تکرار می‎کنند. در نظر داشته باشید که اگر کودک یک عذرخواهی واقعی انجام داده و بعد ناخواسته دوباره همان کار را تکرار کرده، عذرخواهی او را بپذیرید و تاکید کنید که چون واقعا قصد انجامش را نداشته، اشکالی ندارد. دقت کنید که خودتان هم وقتی از کودک عذرخواهی می‎کنید، دوباره آن کار را انجام ندهید؛ قوانین عذرخواهی برای شما و کودکتان یکسان هست.

استراتژی های جایگزین را اجرا کنید
زمانی که کودک شما شخص دیگری را اذیت یا ناراحت کرده است (لفظی یا فیزیکی) به او بیاموزید که دفعه بعد چطور باید به گونه دیگری رفتار کند. با این روش دفعه های بعد می تواند رفتارهای خود را بهتر کنترل کند.

جبران کردن
جبران کردن، مرحله تکمیلی یک عذرخواهی واقعی و کامل است. مانند سایر موارد اینجا هم لازم است خودمان پیشقدم باشیم و در موقعیت‎های مناسب به کودک بگوییم که: «به‎خاطر اشتباهم متاسفم و می‎خواهم جبران کنم.» در آموزش مستقیم به کودک توضیح بدهیم که با جبران کردن نشان می‎دهیم مسوولیت کار اشتباهمان را پذیرفته‎ایم و احساس طرف مقابل را به خوبی درک کرده‎ایم. این‎کار باعث می‎شود هم طرف مقابل را خوشحال کنیم و هم خودمان احساس بهتری داشته باشیم. البته لازم است حتما روی این نکته تاکید کنیم که برای جبران اشتباهمان هرگز مجبور نیستیم کاری انجام دهیم که به ما آسیب بزند یا باعث شود احساس بدی نسبت به خودمان پیدا کنیم؛ زیرا گاهی کودک در رابطه با دیگران در شرایطی قرار می‎گیرد که برای جبران اشتباهش و بخشیده شدن تحت فشار قرار می‎گیرد و چه بسا مجبور به باج‎دهی شود یا مورد سواستفاده قرار بگیرد.

منبع

شروعِ صحبت با نوجوانان دشوار است. صحبت درمورد مواد مخدر و الکل حتی سخت‌تر نیز می‌باشد. به عنوان پدرمادر اغلب با مقاومت روبرو می‌شوید. خبر خوب این است که روش‌هایی برای تعامل با نوجوانتان که روابط باز و مثبت را ترویج می‌دهد وجود دارد.

چند شیوه‌ی موثر برای  گفتگو با نوجوانان :

روشنفکر باشید
اگر می‌خواهید یک مکالمه سازنده با نوجوانتان داشته باشید، یک چیز را به خاطر داشته باشید این است که هنگامی که یک بچه احساس مورد قضاوت بودن و یا محکوم شدن می‌کند، احتمال کمتری دارد که پذیرای پیام شما باشد. پیشنهاد می‌کنیم به منظوردستیابی به بهترین نتیجه برای شما و نوجوانتان، سعی کنید موقعیتی بی‌طرف و آزاد را حفظ کنید. ما درک می‌کنیم که چالش برانگیز است و به تمرین نیاز دارد.

خودتان را جای نوجوانتان قرار دهید
برای مثال، رفتاری را که خودتان ترجیح می‌دهید زمانی که در مورد یک موضوع دشوار صحبت می‌کنید مورد خطاب قرار بگیرید را در نظر بگیرید. فکر کردن درمورد چگونگی احساستان در زمان نوجوانی می‌تواند سودمند باشد.

در مورد اهدافتان صریح و شفاف باشید
نوشتن آن‌ها می‌تواند موثر باشد. زمانی که شما هدفتان از یک مکالمه را بدانید، می‌توانید بعدا به آن برگردید و آنچه را که درست پیش رفت، آنچه که نادرست بود، چه اهدافی داشتید و کدام‌ها باید برای یک وقت دیگر بمانند و آیا قادر به ارائه موثر آن‌ها بودید را مرور کنید

مثبت فکر کنید
اگر به یک موقعیت با شرم، خشم،ترس یا ناامیدی نزدیک شوید، تلاش‌های شما نتیجه معکوس خواهد داشت. در عوض مراقب، کنجکاو، مودب و فهمیده باشید.صحبت کردن با نوجوانتان در مورد مواد مخدر نباید زشت و یا ناراحت باشد.

به حرف های نوجوان گوش کنید
بسیاری از نوجوانان شاکی هستند که والدین به حرف آنان گوش نمی کنند. ارتباط مانند خیابان دوطرفه است. اگر می خواهید نوجوان به حرف شما گوش کند، با دقت شنوای حرف هایش باشید.

برای نظر نوجوان احترام قائل شوید

برای نظر نوجوان احترام قائل شوید
در برخی موضوعات نظر فرزندان را بپرسید. گاهی نظر آنان با ارزش است. این امر به نوجوان کمک می کند که در مورد مسائل مختلف فکر کند و از طرفی اعتماد به نفس او افزایش می یابد.

نظر نوجوان را بی ارزش و مسخره ندانید
شاید نوجوان حرفی بزند که به نظر ما احمقانه و کودکانه است. اگر این امر را مستقیماً به او بگوییم ناراحت می شود و کمتر صحبت می کند.در برخی موارد که نظر او را قبول ندارید، آن را مطرح نکنید، زیرا نوجوان در این مقطع به تأیید نیاز دارد.

با رفتار و گفتار مثبت سرمشق و الگوی فرزندان باشید
اگر با همسر و فرزندان رفتار خوبی داشته باشید، نوجوان می کوشد رفتار شما را سرمشق خود قرار دهد.

انعطاف پذیر باشید
به موضوعات مورد علاقه نوجوان توجه کنید. علایق و خواسته های نوجوان با ما فرق دارد؛ همان طوری که ما نوجوان بودیم، خواسته های ما با والدین متفاوت بود. خود را جای او بگذارید و مسائل را از دید او ببینید.

نظرات خود را به فرزندان تحمیل نکنید
هرگز فرزندتان به زور و اجبار نظرتان را نمی پذیرد. تحمیل نظر باعث جبهه گیری فرزندان می شود.

زمانی که فرزندتان آمادگی دارد با او صحبت کنید
بزرگ ترین اشتباه را زمانی مرتکب می شوید که فرزندتان خود را برای رفتن به میهمانی دوستش آماده می کند و به او می گویید می خواهم باتو صحبت کنم.
هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد. اگر زمانی که فرزندتان حوصله و وقت کافی دارد با او صحبت کنید بهتر نتیجه می گیرید.

همیشه فرزندتان را نصیحت نکنید
گرچه نصایح شما به نفع نوجوانان است، ولی آنان در این مقطع کمتر مایل به شنیدن آن هستند. توجه به نوجوان از اهمیت خاصی برخوردار است. ساکت باشید، به او فرصت دهید صحبت کند. با عجله حرفش را قطع نکنید و نظرتان را نگویید.

منبع