تلویزیون،تبلت، شبکه های مجازی، ماهواره، رادیو و هزاران بمب افکن فکری دیگر... در این عرصه پر تلاطم، چگونه می توانیم فرزندانمان را افرادی فکور و با تفکراتی سالم بار بیاوریم؟

داشتن فرزندان سالم، آرزوی هر پدر و مادری است. البته که سلامت جسمانی فرزندان یک اولویت اساسی و حیاتی است اما سلامت فکری آنها به همان اندازه برای والدین مهم است. نمی توان پدر و مادری را پیدا کرد که از وجود فرزندی با جسم سالم ولی فکری بیمار و منحرف، راضی و شادمان باشد. برای این که فرزندانمان گذشته از سلامت جسمانی، از سلامت فکری هم برخوردار باشند، چه کارهایی باید بکنیم؟

تفکر در کودکان مجموعه ای از توانایی‌های عالی ذهنی مانند توانایی استدلال، حل مسئله، خلاقیت، حافظه، سازماندهی تکالیف، زبان و ... است. برخی کودکان بالفطره دارای یک سری توانایی‌ها هستند که در محیط‌های مناسب و در اثر تمرین و تقویت شکوفا می‌شوند. یادگیری، حافظه و هوش از جمله مهارت‌های ذاتی تفکر هستند که در شرایط محیطی، خانواده، تعلیم و تربیت مناسب رشد پیدا می‌کنند. در نخستین ماه‌های تولد منابع شکل گیری تفکر صحیح مانند تجارب، آموخته‌ها و معلومات هنوز به درستی شکل نگرفته‌اند و این باعث شکل گیری تفکر سطحی و ناقص در کودک می‌شود. کودک در این زمان با دریافت محرک‌ها و شناخت محیط و اشیا شروع به فکر کردن می‌کند. تفکر کودک در این زمان تصویری است و والدین باید کودک را در شناخت و کشف محیط آزاد گذاشته و فرصت خلاقیت به او بدهند. کودک با کشف اشیا و محرک‌ها قدم در مسیر کسب دانش و بینش می‌گذارد.

چگونه بذر تفکر سالم را در وجود فرزندانمان پرورش بدهیم؟

جای هیچ بحثی نیست که بچه های ما از بچه های نسل قدیم باهوش تر شده اند اما این لزوماً به آن معنا نیست که آنها متفکر تر هم شده باشند. در واقع رشد تکنولوژی که از طریق افزایش تحریکات محیطی موجبات رشد هوشی بیشتر فرزندان ما را فراهم کرده است، از سویی دیگر به دلیل سرعت و تنوع نامحدود خود، فرصت فکر کردن را هم از آنها گرفته است. نتیجه این معادله آن شده است که امروز ما می بینیم فرزندانمان به سادگی هر چیزی را که در رسانه ها و یا از دیگران می بینند می پذیرند، هر حرفی را که می شنوند تکرار می کنند و یا هر رفتاری را که می بینند تقلید می کنند. البته منظورم این است که تقصیر این اتفاق را کاملاً بر گردن تکنولوژی بیندازیم. تقصیر بزرگتر متوجه خود ما پدر و مادرها است. چرا که آموختن تفکر کردن وظیفه ما بوده و است.

اگر می خواهید فرزندانی داشته باشید که بیشتر اهل فکر کردن باشند و از سبک تفکر سالم و متناسب با فرهنگ خودمان برخوردار باشند لازم است چند کار را انجام بدهید:

خودتان اهل تفکر باشید
شما به عنوان پدر و مادر، اولین افراد مورد علاقه فرزندانتان هستید و به همین دلیل می توانید تأثیری تعیین کننده و مادام العمر روی آنها داشته باشید. اگر فرزندتان شما را در حال مطالعه ببیند، اگر شما را اهل تحلیل و نقد خوانده ها و دیده ها و شنیده ها بداند و اگر ببیند که قبل از هر کاری فکر می کنید، تفکر کردن را از شما خواهد آموخت.

منبع

«اعتماد به نفس پایین» نیز گاهی آدم را به وادی تجمل گرایی می کشاند. وقتی فردی تجملات را زیربنای اعتماد به نفس خود بداند، فکر می کند تنها از این طریق می تواند حرفی برای گفتن در جامعه داشته باشد

تجمل گرایی واژه سختی است. اتوکشیده و شق و رق. حتی افرادی که در چارچوب آن زندگی می کنند و روزگار می گذرانند، سعی می کنند به نوعی آن را رد کنند اما نه، گویا باید در جمله آخر تجدیدنظر کرد، وقتی در خیابان هایی راه می رویم که ماشین های چندمیلیاردی تنها برای به چشم آمدن و نماش دادن از آنها رد می شوند، وقتی کانال های شبکه ای را زیر و رو می کنیم و به وضوح شاهد به نماش گذاشتن اجناس و کالاها و زندگی هایی هستیم که جز تجملاتی بودن صفتی ندارند.

تجمل گرایی واژه سختی است اما سخت تر از آن دیدن فرو رفتن در تجملات در نسل و مردم است که می خواستند خلاف چنین جهتی حرکت کنند و شاید سخت تر این باشد که تجمل گرایی به جنین های به دنیا نیامده هم رسیده.

جنین های که قرار است در سیسمونی های چندصد میلیون بخوابند، بغلتند، زندگی کنند و تولدهای شاهانه بگیرند و در دنیای بچگی شان فخر لباس و وسایل آنچنانی شان را به هم بفروشند. تجمل گرایی واژه سختی است اما سخت تر از آن بلایی است که قرار است بر سر نسلی بیاید که باید در چنین افکاری دست و پا بزنند. در این مطلب به تجمل گرایی پرداخته ایم که می خوانید.

تجمل گرایی یعنی تمایل و گرایش به آراسته شدن و تجملات. به نظر می رسد این گرایش در جامعه فعلی ما چه در سطح خانواده ها و چه در سطوح فعلی ما چه در سطح خانواده ها و چه در سطوح بالاتر رو به افزایش و آثار منفی آن در تمام سطوح قابل لمس است. اینکه چرا گرایش به تجمل گرایی تا این حد افزایش یافته از جنبه های مختلف قابل بررسی است. به خصوص که می دانیم فرهنگ ساده زیستی و قناعت در جامعه ما از دیرباز از نسلی به نسلی دیگر، هم توصیه می شده و هم به عنوان یک ارزش فرهنگی شناخته می شده است.

شاید وجود فضای رقابت بین افراد جامعه است که به این موضوع دامن می زند. گویی آدم ها با هم در حال مسابقه برای هرچه باشکوه تر کردن وسایل زندگی شان هستند. در چنین فضایی خیلی از افراد فکر می کنند نباید از قافله عقب بمانند.

اینجا لازم است به یک نکته اشاره کنم، قدرت مالی و استقلال پولی تا جایی که فرد امکان تهیه وسایلی را که می خواهد و می تواند از آنها لذت ببرد، پیدا کند خواهد توانست در افزایش احساس رضایت و شادی فردی نقش داشته باشد، اما تحقیقات نشان می دهد از سال های 1960 تا 2010 با وجود اینکه میزان درآمد در اقشار خانواده کشورهای توسعه یافته بیشتر شد، تفاوتی در میزان رضایت از زندگی و احساس شادمانی آنها نداشته است یعنی پول تا جایی که نیازهای ما را برآورده کند، می تواند نقش موثری داشته باشد و بیش از آن در خوشبینانه ترین حالت ممکن اثری بر ایجاد «حس خوب» در ما نخواهدداشت.
به قول عطار:
خلعت دنیا زیاد از خویشتن دردسر است
آنچه می آید زیاد از آستین، چین می شود

چه کسانی تجمل گرا می شوند؟

آنها آدم هایی هستند که دیگران را مدام در مجال قضاوت خود می پندارند و تصور می کنند با تجملات، قضاوت منفی دیگران درباره شان کمتر خواهدشد و امید دارند که با این کار بیشتر نظر مثبت جامعه را به خود جلب کنند.

منبع

چرا فرزندان ارتباط میان دانش و تلاش را درک نمی کنند. چرا آنها تصور می کنند باهوش بودن یعنی رسیدن سریع به موفقیت های بزرگ، آنهم با کمترین زحمت و تلاش. براستی چرا وقتی کارها مطابق با انتظارات و پیش بینی ها پیشرفت نمی کند، آنها احساس سرخوردگی، منفی گرایی و شکست نموده و دست از تلاش برمی دارند؟ به چه دلیل، آنها تصور می کنند، موفقیت باید خیلی فوری و بدون تلاش حاصل شود.

چرا بچه های امروزی تلاش نمی کنند؟
تهرانی متخصص مدیریت آموزشی و از متخصصین سرشناس تحصیلی و خانواده گفت: پیش از ورود به کلاس اول ابتدایی، تصور می کردم، باید خواندن و حساب کردن را در حدّ عالی بلد باشم، به همین خاطر برای رفتن به مدرسه استرس زیادی داشتم. زیرا من کودکی بودم با برادری که هفت سالی از من بزرگتر بود و بخوبی مطالب را می خواند و یا حساب و کتاب می کرد. در آن سن فکر می کردم او بی هیچ زحمتی این کارها را انجام می دهد. مشابه برنامه های آشپزی تلویزیون که در مدتی کوتاه سرآشپز، غذاهای عالی ای آماده می کند و اغلب مردم تصور می کنند چقدر آشپزی کار راحت و ساده ای است. بنابراین من نیز در آن سنّ کم، هیچگاه ندیده بودم که برادرم چقدر تلاش کرده و زحمت کشیده تا به آنجا رسیده است. وجود کم سنّ و سال من فقط او را می دید که بطور معجزه آسایی، کلمات خیلی بزرگ را در کتابهای خیلی بزرگ می خواند و مسائل ریاضی را حل می کرد. بنابراین من نیز فرض کردم هر انسان باهوشی می بایست بتواند بصورت خودکار اینکارها را انجام دهد. اما وقتی پدرم برایم توضیح داد که هر مهارتی را می بایست به مرور زمان یاد گرفت تا بتوان انجام داد، آنگاه توانستم ارتباط میان دانش و تلاش را درک کنم و از آن زمان بود که از آزادی حاصل از آن درک بهره بردم و دیگر خود را در تنش ها و استرس های مختلف زندگی اسیر نکردم.

با این مقدمه باید بگویم بخش عمده ای از سرخوردگی و منفی گرایی دانش آموزان و دانشجویان در نتیجه دو عامل ایجاد می شود: عامل نخست اینکه آنها نمی دانند در برخورد با مشکلات، چگونه باید عمل کنند، یعنی اگر نتوانند یک معما یا معادله ریاضی را حل کنند، نتیجه می گیرند که کم هوش هستند.

هر مهارتی را می بایست به مرور زمان یاد گرفت تا بتوان انجام داد

عامل دوم اینکه از نظر آنها جهان چگونه باید عمل کند؟
فرزند اغلب با خود می گوید: اگر خوب باشم، اوضاع درست پیش خواهد رفت، یعنی اگر باهوش باشم کارها باید بدون زحمت به پیش برود. متأسفانه این افکار آنچنان در ذهن کودکان، نوجوانان و حتی جوانان ما نهادینه شده است که وقتی اوضاع مطابق با انتظار و پیش بینی شان به پیش نمی رود، بجای اینکه با خود بگویند: « ای وای پیش بینی ام اشتباه بود، یا بعضی چیزها خوب پیش رفتند اما بعضی چیزهای دیگر نه! یا هرچیزی در ابتدا مشکلات خاص خودش را دارد اما باید به تلاش خود ادامه دادا! » بلافاصه وجودشان درهم می شکند و نتیجه می گیرند: « درست نشد، تقصیر من است. من ناتوان هستم، دیگر تلاش نمی کنم.»

تهرانی در ادامه گفت: متأسفانه این باور اشتباه در فرهنگ ما شکل گرفته است که موفقیت باید خیلی فوری و بدون تلاش حاصل شود. والدین می بایست با مقاومت در برابر این فرهنگ کامجویی آنی، به فرزندانشان یاد دهند که کارها واقعاً چگونه به نتیجه می رسند تا فرزندان بتوانند توانایی ها و تلاش های خود را ارزشمند بدانند.

منبع

بسه دیگه! نمی خوای پاشی؟ از صبح که بیدار شدی، نشستی پای کامپیوتر و انگار دسته بازی چسبیده به دستت که اونو روی زمین نذاشتی! خب من چی کار کنم از دست تو؟ دیروز هم که نشستی پای تلویزیون و پشت سر هم برنامه  های تلویزیون رو دیدی. چشماتم که کاسه خونه، دیگه چیزی نمونده تا کاملا کور بشی! خب بلند شو دیگه!» دلیل مطرح شدن این جملات که هم برای بعضی والدین و هم برای کودکان آشنا ست، نداشتن قوانین تماشای تلویزیون و استفاده از کامپیوتر در خانه  هاست.

سلیمان پور، روان شناس تربیتی با گفتن این جمله که تماشای بیش از حد تلویزیون یا بازی با کامپیوتر و گوشی  های هوشمند تلفن همراه یکی از موضوعاتی است که برای بعضی پدر و مادر های امروزی دردسرساز شده است، نکاتی را به والدین گوشزد می کند تا بتوانند چنین مشکلاتی را حل کنند.

اوقات فراغتش را پر کنید
این مشکل بیشتر در کودکانی دیده می شود که برای پر کردن اوقات فراغت شان برنامه ای ندارند. آن  ها مدام می گویند حوصله ام سر رفت، خسته شده ام، تنهایم و... . بنابراین این کودکان با مشکل تماشای بیش از حد تلویزیون و استفاده از کامپیوتر روبه رو می شوند. در چنین شرایطی به والدین توصیه می شود که کودک شان را در کلاس  های ورزشی، هنری و اعتقادی ثبت نام کنند و حتما ساعتی از روز را با او بازی کنند تا به بهترین شکل، اوقات فراغتش را پر کند.

محدوده زمانی برای بازی تعیین کنید
هر وقت کودک می خواهد با کامپیوتر، پلی استیشن یا گوشی تلفن همراه بازی کند یا تلویزیون تماشا کند، یک محدوده زمانی برایش تعیین کنید؛ مثلا بگویید «تو فقط می توانی یک ساعت بازی کنی» و قبل از این که زمانش به پایان برسد، به او تذکر بدهید که وقتش در حال تمام شدن است و باید کامپیوتر را خاموش کند. اگر این تذکر را نپذیرفت، خیلی آرام و بدون تحقیر یا بحث کردن، دستگاه بازی را خاموش یا یکی از ابزار  ها یا اجزای آن را بردارید. روز  های بعد هم به همین روش عمل کنید، تا او به مرور یاد بگیرد که نمی تواند با سر و صدا، گریه و... به خواسته اش برسد و بهتر است در زمان مقرر، بازی را تمام کند.

سعی کنید در اجرای این روش مداومت داشته باشید و خسته نشوید.
نکته بسیار مهم دیگر این که حتما در اجرای این روش با همسرتان هماهنگ باشید چون در غیر این صورت، کودک از این آب گل آلود ماهی خواهد گرفت و شرایط خوب پیش نخواهد رفت.

منبع

خاطره های خوب گذشته، حس افراد را نسبت به خودشان بهتر و امید به زندگی شان را بیشتر می کند. گاهی خاطره خوبی که یک بار اتفاق بیفتد به اندازه خاطره ای که سالی یک بار اما همیشه پیش می آید عزیز و ماندگار نمی شود. حال شما به عنوان پدر یا مادر چقدر برای فرزندانتان خاطره های جذاب ساخته اید؟

تعریف افراد مختلف از خاطره خوب فرق دارد. خاطره های خوب بیشتر زمانی اتفاق می افتند که باعث شوند بچه ها حس شادی، احساس مورد محبت بودن، اعتماد پیداکردن به یک تکیه گاه آرامش بخش یا دیده شدن را تجربه کنند. بین همه ویژگی هایی که زیربنای ساختن یک خاطره خوب هستند، تکرار آن خاطره مهم ترین کار است. کاری که تکرار برای خاطره سازی می کند نقش ماندگار کردن آن است. شرایط سنی فرزندانتان هم در خاطره سازی مهم است؛ مثلا بچه های زیر 7 سال به بازی با والدین، نوازش های لمسی و انواع کنجکاوی ها خیلی علاقه مندند و این کارها به خاطره سازی کمک می کند اما اگر همین روش ها را برای یک نوجوان به کار ببرید به اندازه تفریحات هیجانی  مثل کوهنوردی، مسابقه قدرت با والدین و...اثر ندارد.

بیشتر از هزینه کردن، کمی فکر کنید
ممکن است پدر و مادری گله کنند که فرزند ما سخت پسند است، همه چیز زود برایش عادی می شود و... در جواب باید گفت که البته خاطره سازی برای این بچه ها سخت تر است اما چند نکته را به یاد داشته باشید:

1- بچه ها اغلب خاطره های زیر 3 سالگی را سخت تر به یاد می آورند پس هزینه های مادی را برای سال های بعد او ذخیره کنید و خودتان او را به سمت پرتوقع شدن هدایت نکنید.
2- فایده های خاطره ساختن آنقدر زیاد است که هیچ پولی به تنهایی نمی تواند هزینه آن را بپردازد، پس به جای آن بیشتر با فرزندانتان باشید.
3- سلیقه والدین و خلاقیت  شما می تواند کاری مثل تغییر ظاهر غذا برای بچه های بدغذا را انجام دهد؛ مثلا اگر فرزندتان علاقه ای به موزه ندارد اما به جای آن اهل شعر، بحث، نقاشی یا هرچیز دیگری است، می توانید همیشه یکی از برنامه های مشترکتان را در موزه ها و اماکن باستانی انجام بدهید.

فایده های خاطره ساختن آنقدر زیاد است که هیچ پولی به تنهایی نمی تواند هزینه آن را بپردازد

مردانه خاطره بسازید
اگر شما به عنوان پدر خانواده، خوب خاطره سازی کنید مطمئنا در آینده کودکان تان یاد می گیرند تا بهترین خاطرات را ایجاد کنند. یکی از خاطره سازی های مردانه،  شاد کردن  دل همسر با وجود خستگی های کار یعنی راضی شدن تمام اهل خانه است. تمرین رها شدن از خستگی برای ارضای نیازهای همسر، رضایت از زندگی و نشاط خود شما را هم بالا می برد و خستگی کارتان را هم در کمترین زمان از بین می برد. اولین گام این است که برای نحوه ورودتان به خانه به طور ویژه فکر کنید. همانطور که می توانید پیش رئیس تان نقش سرحال و بشاش بودن را بازی کنید در لحظه ورود به خانه هم لبخند بزنید و با صدای بلند و شاد سلام کنید تا این عادت خوبتان خاطره ای از شما در ذهن همسر و فرزندانتان شود.

منبع